روند تورم تولید خودرو در ایران از ابتدای ۱۳۹۶ تا نیمه نخست ۱۴۰۱

شاخص تورم تولید خودرو از ابتدای ۹۶ تا پایان تابستان ۱۴۰۱ نشان می‌دهد خودروسازان از منظر هزینه تولید، بهترین دوران را در سال برجام تجربه کردند.

به اشترک بگذارید

روند تورم تولید خودرو در ایران از ابتدای ۱۳۹۶ تا نیمه نخست ۱۴۰۱

مرور گزارش‌های مرکز آمار ایران درباره شاخص تورم تولید خودرو حدفاصل ابتدای ۹۶ تا انتهای تابستان ۱۴۰۱ نشان می‌دهد خودروسازان از منظر قیمت تولید بهترین دوران را در سال اوج برجام (۹۶) داشته‌اند. ثبت چنین دوران خوشی برای خودروسازی کشور ریشه در باز شدن فضای بین‌المللی (در نتیجه برجام)، افت انتظارات تورمی، افزایش تولید و کاهش هزینه‌های سربار و البته آرامش در بازار ارز دارد. به گزارش فارسی‌کار و به نقل از روزنامه دنیای اقتصاد، این در شرایطی است که با آغاز تحریم‌ها در تابستان ۹۷، تورم تولیدکننده بخش خودرو به‌تدریج رشد کرده و طی چهار سال گذشته اعداد سنگینی را به ثبت می‌رساند.

در واقع همان دلایلی که موجب کنترل تورم تولید خودرو در سال ۹۶ شده بودند، از سال ۹۷ به بعد و به‌خصوص در سال ۹۸، عکس عمل کرده و قیمت تولید را بالا می‌برند. بررسی‌های کلی نشان می‌دهد در بازه زمانی تحت بررسی، بهترین عملکرد تورم فصلی در بهار ۱۳۹۶، یعنی سالی که خودروسازی بیشترین اثرات برجام را لمس کرد، به ثبت رسیده است. در بهار ۹۶، تورم تولید (نسبت به زمستان ۹۵) نه تنها رشد نکرده بلکه منفی هم شده است. همچنین در کل سال ۹۶، تورم فصلی تولید خودرو هرگز از ۲.۶درصد بالاتر نرفته است. همچنین در این سال، تورم نقطه به نقطه نسبت به سال ۹۵ نیز تماما تک‌رقمی بوده و از پنج‌درصد تجاوز نکرده است. این آمار و ارقام نشان می‌دهد در سال ۹۶، به عنوان آخرین سال کامل برجام، علاوه بر ثبت تیراژ بالای ۱.۵میلیون دستگاهی و همچنین ثبات نسبی قیمت در بازار، صنعت خودرو نیز با تورم تک‌رقمی و زیر پنج‌درصد (چه در بخش فصلی و چه در بخش نقطه به نقطه) این سال را سپری کرده است.

روند ۵ساله تورم تولید خودرو در ایران در فاصله سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۱

در سال‌های بعد با توجه به بروز تحریم، شرایط عکس می‌شود و علاوه بر رشد سنگین قیمت خودرو در بازار و افت تولید، شاخص قیمت تولیدکننده نیز صعود می‌کند. طبق آمار، رکورد تورم نقطه به نقطه تولید خودرو در بازه زمانی تحت بررسی، در تابستان ۹۸ با ثبت عدد ۹۸.۸درصد می‌شکند. همچنین بالاترین رکورد تورم فصلی نیز به زمستان ۹۷ (در مقایسه با پاییز) مربوط می‌شود که عدد ۲۵.۲درصد را به ثبت رسانده است. هرچند برجام در سال ۹۴ به امضا رسید، اما اوج اثرگذاری آن حداقل در صنعت خودرو، در سال ۹۶ بود. در این سال، علاوه بر اینکه تولید به بالای ۱.۵میلیون دستگاه رسید و مونتاژ برخی خودروهای خارجی جدید در کشور آغاز شد، روند رشد شاخص تورم تولیدکننده نیز دوران آرامی را پشت سر گذاشت. در آن دوران تورم عمومی تک‌نرخی و انتظارت تورمی اندک و بازار ارز نیز آرام بود و طبعا بخش تولید نیز متاثر از این شرایط روزگار کم‌تورمی را به خود می‌دید.

طبق گزارش مرکز آمار ایران، تورم تولید خودرو در بهار سال ۹۶ و نسبت به زمستان همان سال به میزان ۰.۴درصد منفی شده است. در تابستان نسبت به بهار تورم موردنظر به ۱.۲درصد می‌رسد و در پاییز و در مقایسه با تابستان، عدد ۲.۶درصد را به ثبت می‌رساند. تورم تولید خودرو در فصل زمستان روندی نزولی را به خود می‌گیرد، تا جایی که به ۱.۵درصد افت می‌کند. مقایسه آمارهای مربوط به تورم تولیدکننده در سال ۹۶ نسبت به ۹۵ نیز نشان می‌دهد خودروسازان اوضاع آرامی با حداقل رشد در قیمت تمام‌شده داشته‌اند. طبق آمار، تورم تولیدکننده در بهار ۹۶ نسبت به فصل مشابه سال گذشته تنها ۰.۶درصد بوده است. در تابستان نیز رشد ۱.۸درصدی در تورم تولید خودرو نسبت به فصل مشابه سال قبل از آن رخ می‌دهد و تورم پاییز هم در مقایسه با پاییز ۹۵ رشد ۴.۲درصدی را تجربه می‌کند.

در نهایت تورم تولید خودرو طی زمستان ۹۶ و در مقایسه با فصل مشابه ۹۵ به پنج‌درصد می‌رسد. با توجه به آمار موردنظر، مشخص می‌شود سال ۹۶ به عنوان دوران اوج برجام در خودروسازی، تاثیر بسیار مهمی بر کنترل تورم تولید این صنعت داشته؛ اتفاقی که ریشه در ارتباط با دنیا، کاهش انتظارات تورمی، آرامش در بازار ارز و دیگر مسائل ناشی از امضای برجام دارد. این در حالی است که در سال ۹۷ با توجه به نقض برجام و تحریم کشور به‌ویژه بخش خودروسازی، شرایط کاملا تغییر می‌کند و ضمن افت سنگین تیراژ، تورم تولید نیز اوج می‌گیرد.   

طبق آمار، روند تغییر در شاخص کل قیمت تولیدکننده بخش مربوط به خودرو در سال ۹۷ و تحت‌تاثیر اتفاقات رخ‌داده از ناحیه تحریم، به‌تدریج روندی صعودی را آغاز می‌کند. این روند هرچند در ابتدا کند آغاز می‌شود، اما در نیمه دوم سال جهش کرده و در زمستان به اوج می‌رسد. بدون تردید ریشه رخ دادن چنین اتفاقی در سال ۹۷، نقض برجام توسط آمریکا و اعمال تحریم‌های سختگیرانه علیه کشور است. آمریکایی‌ها در اردیبهشت ۹۷ و با اعلام دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده، از برجام خارج شدند و ترامپ نیز اعلام کرد تحریم‌هایی سنگین را در تابستان همان سال علیه ایران اعمال خواهد کرد. تحریم‌های آمریکا در مرداد ۹۷ در خودروسازی کشور کلید خورد و پس از آن به دیگر بخش‌های اقتصادی کشور سرایت کرد.

با توجه به اینکه تحریم‌ها رسما از اواخر مرداد ۹۷ آغاز شد، خودروسازان در نیمه نخست آن سال چالش سنگینی را در بخش تولید تجربه نکردند؛ مخصوصا اینکه در فاصله سه‌ماهه بین نقض برجام و آغاز تحریم، تا توانستند قطعه و مواد اولیه ذخیره کردند. از طرفی، انتظارات تورمی و قیمت ارز در نیمه نخست ۹۷ هرچند رو به رشد رفت اما سرعت خیلی بالایی (در مقایسه با ماه‌های بعد از آن) نداشت. از همین رو آمارها نشان می‌دهند در نیمسال اول ۹۷، شاخص قیمت تولید‌کننده به ویژه در بخش صنعت خودرو، ارقام چندان بالایی را ثبت نکردند. طبق اطلاعات استخراج‌شده از مرکز آمار ایران، تورم تولیدکننده در بخش خودرو طی بهار ۹۷ و در مقایسه با زمستان ۹۶، تنها ۷.۳درصد بالا رفته و نسبت به فصل مشابه سال قبل (بهار ۹۶) نیز ۱۳.۲رشد می‌کند.

در تابستان ۹۷ و نسبت به بهار همان سال نیز تورم تولید خودرو روندی نزولی در مقایسه با نرخ بهار به زمستان به خود می‌گیرد و ۶.۲درصد می‌شود. با‌این‌حال، تورم تولید خودرو در تابستان ۹۷ و در مقایسه با فصل مشابه سال ۹۶، به ۱۸.۷درصد می‌رسد تا مشخص شود آثار تورمی تحریم رفته‌رفته در حال بروز است. صنعت خودرو هرچند نیمه نخست ۹۷ را با شوک اندکی پشت سر می‌گذارد، اما در نیمسال دوم با شوک‌هایی بزرگ‌تر مواجه می‌شود. نمود این اتفاق را می‌توان در کند شدن تولید و منفی شدن تیراژ نسبت به ۹۶ و همچنین صعود نرخ تورم تولیدکننده به‌وضوح دید. طبق اطلاعات مرکز آمار ایران، تورم تولید خودرو در پاییز ۹۷ و نسبت به تابستان همان سال به ۱۴.۷درصد می‌رسد و در مقایسه با پاییز ۹۶ نیز ۳۲.۸درصد می‌شود. در زمستان نیز شوک ناشی از تحریم، رشد انتظارات تورمی و صعود قیمت ارز، بیشتر و بیشتر خود را در قیمت تمام‌شده تولید خودرو نشان می‌دهد، به نحوی که تورم تولید در فصل چهارم سال و نسبت به پاییز ۲۵.۲درصد بالا می‌رود. همچنین در مقایسه با زمستان ۹۶، تورم تولید خودرو رشد خیره‌کننده ۶۳.۷درصدی را به ثبت می‌رساند تا مشخص شود صنعت خودرو با شوکی بزرگ از ناحیه تحریم و صعود انتظارات تورمی و قیمت ارز مواجه شده است.

اما در سال ۹۸ روند تورم نقطه به نقطه اوج می‌گیرد و در مقطعی به نزدیکی ۱۰۰درصد می‌رسد. البته در سال ۹۸ نرخ تورم فصل به فصل (نه نقطه به نقطه) شرایط نسبتا مناسبی را داشته و روندی رو به نزول را در پیش می‌گیرد. طبق گزارش مرکز آمار ایران، شاخص تورم در بهار ۹۸ نسبت به زمستان ۹۷، به میزان ۲۱درصد رشد می‌کند اما در تابستان نسبت به بهار، روند نزولی شده و به ۱۴.۵درصد می‌رسد. این روند در پاییز و نسبت به تابستان باز هم مسیری رو به افت را می‌رود، تا جایی که شاخص تورم تولید خودرو به ۶.۷درصد نزول می‌کند. با ادامه این روند در زمستان، تورم موردنظر به زیر یک‌درصد (۰.۳درصد) افت می‌کند تا خاطرات سال ۹۶ برای خودروسازان به‌نوعی تکرار شود. این در حالی است که نرخ تورم نقطه به نقطه در سال ۹۸ و نسبت به ۹۷ اعداد بزرگی را به ثبت می‌رساند، موضوعی که با رشد انتظارات تورمی و صعود قیمت ارز ارتباط مستقیم دارد.

در سال ۹۷، به دلیل آنکه خودروسازان نیمسال نخست را به‌نوعی به سلامت پشت سر می‌گذارند، شوک مربوطه در کل سال پخش نمی‌شود و از نیمه دوم و به‌خصوص زمستان، بزرگی‌اش را به نمایش می‌گذارد و به سال بعد نیز منتقل می‌شود. طبق آمار منتشره، تورم تولید خودرو در بهار ۹۸ و نسبت به فصل مشابه ۹۷ به ۸۴.۵درصد می‌رسد تا رکورد زمستان سال قبل از آن (۹۷) شکسته شود. این رکورد البته در سال۹۸ دو بار دیگر نیز شکسته می‌شود، یک بار در تابستان و بار دیگر در پاییز. بنابر اعلام مرکز آمار ایران، تورم تولیدکننده خودرو در تابستان ۹۸ و نسبت به فصل مشابه سال گذشته به ۹۸.۸درصد می‌رسد. در پاییز بار دیگر نرخ تورم تولید خودرو نسبت به بهار ۹۸ شکسته می‌شود، به نحوی که نرخ موردنظر در تابستان۹۸ و در مقایسه با فصل مشابه ۹۷ به ۸۵.۱درصد صعود می‌کند. درنهایت، در زمستان۹۸، شاخص تورم تولیدکننده در صنعت خودرو، ۴۸.۲درصد نسبت به فصل مشابه در سال۹۷ صعود می‌کند.

با شروع سال ۹۹ تورم تولید خودرو در فصل بهار و نسبت به زمستان ۹۸ رشد ۱۲.۸درصدی را تجربه می‌کند. این در حالی است که تورم تولید خودرو در زمستان ۹۸ و در مقایسه با پاییز زیر یک‌درصد بوده است. طبق گزارش مرکز آمار، تورم تولید در تابستان ۹۸ و نسبت به بهار همان سال ۱۷.۵درصد بالا می‌رود. در پاییز و نسبت به تابستان نیز نرخ تورم تولید خودرو بالغ بر ۱۵درصد افزایش می‌یابد. سرانجام در زمستان ۹۸ و نسبت به پاییز همان سال نیز تورم موردنظر ۱۴.۹درصد افزایش پیدا می‌کند.

بررسی تورم نقطه به نقطه تولید خودرو در سال۹۹ و نسبت به ۹۸ نشان می‌دهد در این سال ارقام تورم نقطه به نقطه ۹۸ به ۹۷ تکرار نشده و اوضاع کمی بهتر می‌شود، موضوعی که البته با بالا بودن عدد پایه تورم (در سال ۹۸) نیز در ارتباط است. طبق آمار، در بهار۹۹ تورم تولید نسبت به فصل مشابه ۹۸ ،به میزان ۳۸.۲درصد بالا می‌رود و تورم نقطه به نقطه در تابستان نیز به ۴۱.۹درصد می‌رسد. همچنین در پاییز۹۹ و نسبت به فصل مشابه ۹۸، تورم تولید خودرو به ۵۱درصد می‌رسد. در زمستان اما تورم نقطه به نقطه باز هم اوج می‌گیرد، به نحوی که شاخص قیمت تولیدکننده نسبت به زمستان ۹۸ عدد ۷۲.۱درصد را ثبت می‌کند.

آمارهای مربوط به تورم فصلی تولید خودرو در سال ۱۴۰۰ نشان می‌دهد در هر چهار فصل طی این سال نرخ تورم موردنظر تک‌رقمی بوده است. طبق آمار منتشره، تورم تولید خودرو در بهار ۱۴۰۰ و نسبت به زمستان ۹۹ رشد ۲.۶درصدی را تجربه می‌کند. در تابستان نسبت به بهار هم تورم تولیدکننده خودرو به ۵.۲درصد افزایش می‌یابد. در پاییز ۱۴۰۰ هرچند تورم فصلی تولیدکننده خودرو طی کل سال، به اوج خود می‌رسد، با‌این‌حال باز هم تک‌رقمی باقی می‌ماند و ۹.۵درصد می‌شود. در زمستان تورم موردنظر به کمترین رقم در سال ۱۴۰۰ رسیده و عدد ۱.۹درصد را به ثبت می‌رساند.

اما تورم نقطه به نقطه در سال ۱۴۰۰ نسبت به ۹۹ نیز اوضاع بهتری را تجربه می‌کند. طبق گزارش مرکز آمار، قیمت تولیدکننده بخش خودرو در بهار ۱۴۰۰ و نسبت به فصل مشابه ۹۹ رشدی ۶۰.۳درصدی را به خود می‌بیند اما در ادامه روندی نزولی را طی سه فصل دیگر تجربه می‌کند. بر این اساس، تورم نقطه به نقطه در تابستان ۱۴۰۰ و نسبت به فصل مشابه سال قبل از آن ۳۹درصد می‌شود. در پاییز نیز تورم موردنظر رشد ۳۵.۹درصدی را به خود می‌بیند تا اینکه در زمستان و نسبت به فصل مشابه ۹۹ به ۲۰.۶درصد می‌رسد.

در نهایت آماری که تا به امروز در مورد سال ۱۴۰۱ به ثبت رسیده، نشان می‌دهد در تابستان سال جاری و نسبت به فصل مشابه سال گذشته، قیمت تولیدکننده خودرو ۲۹.۴درصد بالا رفته است. همچنین تورم فصلی تابستان نیز عدد ۲.۴درصدی را به ثبت رسانده است. این در شرایطی است که آمار مربوط به فصل بهار نشان می‌دهد تورم فصلی (بهار ۱۴۰۱ نسبت به زمستان ۱۴۰۰) به میزان ۱۳.۲درصد بالا رفته و تورم نقطه به نقطه (بهار امسال به فصل مشابه پارسال) نیز ۳۳درصد صعود کرده است.

انتهای پیام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *